Het aantal dementerende ouderen dat in een te vroeg stadium sterft aan medicijnen ligt tussen de 550 en 760 personen in Nederland. Een berekening op basis van cijfers uit Engeland heeft deze getallen gegeven, ofwel het is een grove schatting. De boosdoener van de sterfte zouden antipsychotica (medicijnen) zijn, die leiden tot ernstige bijwerkingen en in het ergste geval tot een herseninfarct.
De antipsychotica worden aan ouderen gegeven, met zogenaamd probleemgedrag. In Engeland heeft men ook te kampen met ouderen die probleemgedrag vertonen. Een Britse wetenschapper heeft in een rapport geconcludeerd, dat het gebruik van antipsychotica door dementerende ouderen in Engeland zorgt voor 1.800 extra sterfgevallen en 1.600 extra beroertes en lichte infarcten per jaar. Deze cijfers zijn doorberekend naar de Nederlandse situatie, maar is dit niet kort door de bocht?
Opinie direct betrokkenen
In het verleden hebben geneesmiddelautoriteiten herhaaldelijk gewezen op de risico’s van ernstige bijwerkingen. Daarnaast is sinds 2005 bekend dat het gebruik van antipsychotica leidt tot extra sterfgevallen onder dementerende ouderen. Terwijl in 2002 in Canada al is gewaarschuwd voor herseninfarcten bij regelmatig gebruik van het antipsychoticum ‘Risperdal’.
Verenso
De Nederlandse vereniging van specialisten ouderengeneeskundigen heeft in 2008 de adviezen met betrekking tot het gebruik van medicijnen bij ouderen aangepast. De stichting heeft artsen het advies gegeven eerst andere methoden te hanteren bij dementerende ouderen. Deze psychosociale (afleiden, praten en andere bejegeningen) methode heeft niet gewerkt blijkt uit onderzoek.
Bert Keizer
Specialist ouderengeneeskunde Bert Keizer vindt het overmatig toepassen van antipsychotica een zwaktebod. Hij vindt het toepassen van antipsychotica in verpleeghuizen een graadmeter van verantwoorde zorg. Het is volgens hem betreurend te noemen, dat dementerende ouderen in toom worden gehouden, door ze weg te stoppen in verpleeghuizen.
De verzorgenden zijn volgens Bert Keizer niet hoog genoeg opgeleid, aan motivatie is geen gebrek, alleen is hen nooit geleerd alternatieve behandelingsmethoden toe te passen. Hierdoor wordt te snel en te vaak naar de antipsychotica gegrepen.
Josee Hansen
Hoofdinspecteur geneesmiddelen Josee Hansen van de IGZ (inspectie voor de Gezondheidszorg) kan de genoemde sterftegetallen niet bevestigen of ontkennen. Hij kan alleen afgaan op het aantal meldingen, dat de inspectie voor de Gezondheidszorg krijgt, dit aantal is naar zijn mening aan de lage kant. Josee Hansen heeft alleen zijn twijfels over de toepasbaarheid van de cijfers uit Engeland op de Nederlandse situatie.
Opmerkelijk?
Het gros van de antipsychotica, zoals bètablokkers, COX2-pijnstillers en Prozac hebben ernstige bijwerkingen. Deze medicijnen blokkeren het eigen beschermingsmechanisme van het lichaam, zodat een hartaanval niet kan worden geprepareerd. Een aantal onderzoekers kwam tot deze conclusie bij een onderzoek na overlevenden van een eerste hartaanval en van een tweede hartaanval.
Wanneer een persoon in staat is een eerste hartaanval te overleven, dan begint het lichaam met het zogenoemde ‘ischemische preconditionering-proces’. De weefsels van het hart worden bij dit proces weer op kracht gebracht. Het molecuul genaamd ‘mitochondrieel ATP-afhankelijk kaliumkanaal’ zorgt voor het opstarten van het beschreven proces. Het gebruik van antipsychotica verhindert de werking van het molecuul, waardoor personen niet worden beschermd tegen bijvoorbeeld een tweede hartaanval.